Mười một ứng viên được chọn từ 20 người tham gia vòng phỏng vấn tại TPHCM ngày 13-10 sẽ bước vào chương trình đào tạo công nghệ lượng tử kéo dài một năm tại Đại học Quang Trung (QTU), Quy Nhơn. Không chỉ trang bị kiến thức kỹ thuật, chương trình còn hướng đến phát triển lớp nhân lực có khả năng kết nối khoa học, công nghệ và kinh doanh để tìm lời giải cho những bài toán thực tế của Việt Nam.
Mang tên Quantum Innovator Residency Program, chương trình có sự tham gia của Đại học Quang Trung, Công ty Quanova và doanh nghiệp công nghệ lượng tử Pháp Quandela. Nam A Bank là đơn vị tài trợ tại Việt Nam.
Điểm đáng chú ý của chương trình nằm ở cách tiếp cận: thay vì chỉ đào tạo người hiểu công nghệ lượng tử, các đối tác muốn phát triển những người có thể nhận diện vấn đề cần giải quyết, kết nối các nguồn lực và đưa ý tưởng từ nghiên cứu đến những giải pháp có thể kiểm chứng. Đây cũng là một thách thức lớn đối với các quốc gia đang tìm cách xây dựng năng lực trong lĩnh vực công nghệ còn mới này.
Kết nối khoa học với bài toán thực tế
Phát biểu tại sự kiện, bà Rossy Nhung Nguyễn, Tổng giám đốc Quanova, cho biết dự án tại Đại học Quang Trung bắt đầu từ mong muốn đưa công nghệ lượng tử đến gần công chúng hơn, đồng thời tìm hiểu giá trị thực tế mà công nghệ này có thể mang lại cho Việt Nam.
Theo bà Nhung, Việt Nam có những nhà toán học, kỹ sư và nhân lực công nghệ giỏi, cũng có nhiều bài toán công nghiệp cần lời giải. Khoảng trống không chỉ nằm ở năng lực nghiên cứu, mà còn ở những người hiểu đủ sâu về công nghệ để kết nối với doanh nghiệp, nhận diện cơ hội và tập hợp các nguồn lực cần thiết để phát triển giải pháp.
Đây là lý do chương trình không đặt mục tiêu đào tạo những nhà nghiên cứu hay doanh nhân hàng đầu chỉ trong một năm. Thay vào đó, chương trình tập trung xây dựng nền tảng kỹ thuật, giúp học viên nhận ra thế mạnh và định hướng phát triển của bản thân, đồng thời học cách đưa kiến thức vào những vấn đề cụ thể.

“Chúng tôi không cố gắng đào tạo ra những nhà nghiên cứu giỏi nhất hay những doanh nhân giỏi nhất trong một năm,” bà Nhung nói, nhấn mạnh mục tiêu trước mắt là cung cấp nền tảng chuyên môn và giúp mỗi học viên tìm được hướng đi phù hợp.

Cách thiết kế này cho thấy chương trình muốn kết hợp đào tạo chuyên môn với năng lực triển khai dự án. Trong lĩnh vực lượng tử, kiến thức vật lý và toán học là nền tảng, nhưng việc phát triển ứng dụng còn đòi hỏi kỹ năng tính toán, kỹ thuật, tư duy liên ngành và khả năng làm việc với những người ngoài giới nghiên cứu.
Đối tượng chương trình hướng đến là những người có nền tảng về toán học, khoa học máy tính, khoa học dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, vật lý lý thuyết và các ngành liên quan. Theo thông tin ban tổ chức công bố, học viên được miễn học phí, nhận học bổng và hỗ trợ chi phí sinh hoạt cơ bản.
Chương trình cũng xây dựng mạng lưới kết nối với các nhà nghiên cứu, chuyên gia và đối tác quốc tế, trong đó có Đại học Osaka, Đại học Paris-Saclay và Quandela. Mạng lưới này có thể tạo điều kiện để học viên tiếp cận thêm các hoạt động nghiên cứu và phát triển nghề nghiệp. Tuy nhiên, cơ hội thực tập, nghiên cứu hoặc học tập ở nước ngoài sẽ phụ thuộc vào chương trình cụ thể và điều kiện tham gia.
Đưa trách nhiệm xã hội vào đào tạo
Một điểm khác biệt trong cách tiếp cận của Quanova là đưa hoạt động cộng đồng vào chương trình ngay từ đầu, thay vì xem đây là phần bổ sung sau khi học viên hoàn thành đào tạo chuyên môn.
Bà Nhung cho rằng việc phát triển nhân lực không chỉ là tìm kiếm những người có năng lực kỹ thuật. Bà nhấn mạnh yếu tố “nhân” trong hai chữ “nhân tài”, qua đó đề cập đến phẩm chất, trách nhiệm và cách người làm công nghệ sử dụng năng lực của mình.
Theo định hướng này, các dự án phổ biến kiến thức lượng tử và hỗ trợ giáo dục STEM vừa giúp học viên rèn luyện khả năng truyền đạt kiến thức, vừa khuyến khích họ nhìn nhận công nghệ trong mối quan hệ với xã hội. Mục tiêu không dừng ở việc tạo ra sản phẩm mới, mà còn là xác định sản phẩm đó giải quyết vấn đề gì và mang lại giá trị cho ai.
Định hướng này cũng gắn với hoạt động của Trung tâm Giải mã Lượng tử Quang Trung. Trung tâm được khai trương vào cuối tháng 7-2026 với sự tham gia của Nam A Bank, Đại học Quang Trung và các đối tác. Theo bà Nhung, trong hai tháng đầu hoạt động, trung tâm đã đón hơn 200 lượt khách tham quan.
Bà xem chương trình đào tạo là bước tiếp theo trong chuỗi hoạt động này. Nếu trung tâm giúp công chúng tiếp cận kiến thức lượng tử, chương trình hướng đến xây dựng đội ngũ có khả năng học hỏi chuyên sâu và từng bước tham gia phát triển các giải pháp. Các đối tác cũng đã tổ chức Quantathon Gia Lai 2026, một hoạt động đưa kiến thức và ý tưởng về công nghệ lượng tử đến gần cộng đồng hơn.
Từ hợp tác Việt – Pháp đến năng lực trong nước
Chương trình đào tạo diễn ra trong bối cảnh hợp tác công nghệ lượng tử giữa Việt Nam và Pháp được thúc đẩy ở cấp doanh nghiệp. Ngày 11-9-2026, Quanova và Quandela ký thỏa thuận hợp tác chiến lược trong khuôn khổ Diễn đàn Lãnh đạo Việt Nam – Pháp, dưới sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron trong chuyến thăm chính thức Pháp của lãnh đạo Việt Nam.
Hợp tác hướng đến phát triển năng lực tính toán lượng tử và thúc đẩy các giải pháp ứng dụng tại Việt Nam, kết hợp nền tảng điện toán lượng tử quang tử của Quandela với năng lực tích hợp công nghệ và phát triển thị trường của Quanova.
Trong mô hình hợp tác này, đào tạo nhân lực là một phần của quá trình xây dựng năng lực dài hạn. Một hệ sinh thái công nghệ không thể chỉ dựa vào việc tiếp nhận thiết bị hoặc sử dụng nền tảng do đối tác nước ngoài phát triển. Để tiến xa hơn, Việt Nam cần đội ngũ có thể hiểu công nghệ, đánh giá khả năng ứng dụng, phát triển giải pháp và làm việc với doanh nghiệp cũng như các tổ chức nghiên cứu.
Đây là bài toán không dễ giải quyết trong thời gian ngắn. Điện toán lượng tử vẫn đang phát triển, trong khi việc xác định những ứng dụng phù hợp với từng ngành đòi hỏi cả kiến thức chuyên sâu lẫn khả năng thử nghiệm. Đào tạo nhân lực vì vậy cần đi cùng những cơ hội tiếp cận công nghệ, dự án nghiên cứu và bài toán thực tế, thay vì chỉ dừng ở kiến thức lý thuyết.
Đối với Nam A Bank, việc tài trợ chương trình cũng gắn với định hướng chuẩn bị cho những thay đổi công nghệ trong lĩnh vực tài chính – ngân hàng. Ngân hàng xác định trí tuệ nhân tạo là nền tảng cho hoạt động ngân hàng thông minh hiện nay, đồng thời quan tâm đến khả năng điện toán lượng tử tác động đến việc tối ưu hóa danh mục đầu tư, mô hình hóa rủi ro và xử lý các bài toán dữ liệu phức tạp.
Công nghệ lượng tử cũng đặt ra những vấn đề mới về bảo mật, nhất là khả năng ảnh hưởng đến một số phương pháp mã hóa đang được sử dụng. Vì vậy, việc chuẩn bị không chỉ liên quan đến hạ tầng và dữ liệu, mà còn cần nhân lực hiểu được cơ hội, giới hạn và rủi ro của công nghệ.

Trong phát biểu về định hướng công nghệ của ngân hàng, ông Nguyễn Vĩnh Tuyên, Phó tổng giám đốc Nam A Bank, nhấn mạnh vai trò của con người bên cạnh năng lực xử lý của máy móc: “Công nghệ có thể xử lý dữ liệu, nhưng chỉ con người mới tạo ra niềm tin. Công nghệ có thể đưa ra hàng nghìn phương án, nhưng chỉ con người mới chọn điều đúng đắn nhất”.
Thông điệp này cũng phản ánh một vấn đề rộng hơn trong quá trình phát triển công nghệ: đầu tư vào nền tảng kỹ thuật chỉ là một phần của quá trình, còn khả năng xác định mục tiêu và đưa công nghệ vào sử dụng có trách nhiệm phụ thuộc vào con người.

Với 11 học viên đầu tiên, chương trình Quantum Innovator Residency Program là cơ hội xây dựng nền tảng chuyên môn và tiếp cận mạng lưới nghiên cứu, doanh nghiệp quốc tế. Nhưng kết quả lâu dài sẽ không chỉ được đo bằng số người hoàn thành khóa học. Thước đo quan trọng hơn là liệu họ có thể tiếp tục phát triển năng lực nghiên cứu, giải quyết những bài toán cụ thể và biến kiến thức lượng tử thành các giải pháp phù hợp với nhu cầu trong nước hay không.

Ông Adib Kouteili, đồng sáng lập kiêm Tổng giám đốc Pebsteel, giao lưu tại chương trình đào tạo nhân tài lượng tử ở Nam A Bank, TPHCM, ngày 13-10. Ông đánh giá cao năng lực khoa học tự nhiên của sinh viên Việt Nam và kỳ vọng chương trình sẽ phát hiện, bồi dưỡng những tài năng trẻ, đồng thời nâng cao khả năng tiếng Anh, kỹ năng giao tiếp và sự tự tin, góp phần xây dựng nguồn nhân lực lượng tử Việt Nam đủ năng lực tham gia các dự án và hợp tác quốc tế. Ảnh: BTC

Ứng viên trình bày dự án trước ban giám khảo trong vòng phỏng vấn tuyển chọn chương trình đào tạo nhân tài lượng tử tại Nam A Bank, TPHCM, ngày 13-10. Ảnh: BTC

Các ứng viên chụp ảnh lưu niệm cùng ban tổ chức chương trình đào tạo nhân tài lượng tử tại Nam A Bank, TPHCM, ngày 13-10. Ảnh: BTC