Những lo ngại về việc trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ ảnh hưởng tới người lao động tiếp tục gia tăng song song với tốc độ tiến bộ công nghệ và sự xuất hiện của ngày càng nhiều sản phẩm hứa hẹn tự động hóa và nâng cao hiệu suất làm việc.

Các bằng chứng cho thấy nỗi lo này không phải là vô căn cứ.

Một nghiên cứu của Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) công bố vào tháng 11 cho thấy khoảng 11,7% số công việc hiện nay đã có thể được tự động hóa bằng AI. Nhiều khảo sát cũng chỉ ra rằng các nhà tuyển dụng đã bắt đầu cắt giảm các vị trí đầu vào do tác động của công nghệ này. Một số doanh nghiệp thậm chí đã viện dẫn AI như nguyên nhân dẫn tới các đợt sa thải.

Khi các doanh nghiệp áp dụng AI một cách sâu rộng và thực chất hơn, nhiều công ty có thể sẽ xem xét lại số lượng nhân sự mà họ thực sự cần.

Trong một khảo sát gần đây của TechCrunch, nhiều quỹ đầu tư mạo hiểm tập trung vào doanh nghiệp cho rằng AI sẽ tạo ra tác động lớn đối với lực lượng lao động trong các doanh nghiệp vào năm 2026. Đáng chú ý, khảo sát này không hề đặt câu hỏi trực tiếp về vấn đề việc làm.

Eric Bahn, đồng sáng lập kiêm đối tác điều hành của Hustle Fund, cho rằng tác động tới lao động sẽ bắt đầu xuất hiện rõ rệt từ năm 2026, dù hiện vẫn khó hình dung cụ thể nó sẽ diễn ra như thế nào.

“Tôi muốn xem những vai trò vốn gắn với nhiều công việc lặp đi lặp lại sẽ bị tự động hóa ra sao, hoặc thậm chí những vị trí phức tạp hơn, đòi hỏi nhiều logic, cũng trở nên tự động hơn đến mức nào,” Bahn nói. “Liệu điều đó sẽ dẫn tới nhiều đợt sa thải hơn? Hay năng suất sẽ tăng mạnh? Hoặc AI chỉ đơn thuần hỗ trợ lực lượng lao động hiện tại để họ làm việc hiệu quả hơn trong tương lai? Rất nhiều câu hỏi vẫn chưa có lời đáp, nhưng có vẻ như một điều gì đó lớn sẽ xảy ra vào năm 2026.”

Marell Evans, nhà sáng lập kiêm đối tác điều hành của Exceptional Capital, dự đoán các công ty muốn tăng chi tiêu cho AI sẽ phải rút bớt ngân sách từ quỹ dành cho nhân sự và tuyển dụng.

“Ở chiều ngược lại của việc ngân sách cho AI tăng dần, chúng ta sẽ thấy lao động con người bị cắt giảm nhiều hơn và các đợt sa thải sẽ tiếp tục tác động mạnh tới tỷ lệ việc làm tại Mỹ,” Evans nhận định.

Rajeev Dham, giám đốc điều hành tại Sapphire, cũng đồng tình rằng ngân sách năm 2026 sẽ bắt đầu dịch chuyển nguồn lực từ lao động sang AI. Jason Mendel, nhà đầu tư tại Battery Ventures, bổ sung rằng đến năm 2026, AI sẽ vượt qua vai trò đơn thuần là công cụ giúp người lao động hiện tại làm việc hiệu quả hơn.

“Năm 2026 sẽ là năm của các tác nhân AI, khi phần mềm không chỉ giúp con người tăng năng suất mà còn trực tiếp tự động hóa công việc, hiện thực hóa việc thay thế lao động con người ở một số lĩnh vực,” Mendel nói.

Antonia Dean, đối tác tại Black Operator Ventures, cho rằng ngay cả khi các doanh nghiệp không thực sự chuyển ngân sách nhân sự sang các dự án AI, họ vẫn có khả năng lấy AI làm lý do để biện minh cho việc sa thải hoặc cắt giảm chi phí lao động.

“Điểm phức tạp ở đây là nhiều doanh nghiệp, bất kể họ đã sẵn sàng hay chưa trong việc triển khai AI một cách hiệu quả, vẫn sẽ nói rằng họ đang tăng đầu tư cho AI để giải thích vì sao họ cắt giảm chi tiêu ở những mảng khác hoặc thu hẹp lực lượng lao động,” Dean nói.

Nhiều công ty AI lập luận rằng công nghệ của họ không xóa bỏ việc làm, mà giúp người lao động chuyển sang những công việc mang tính chuyên sâu hơn hoặc đòi hỏi kỹ năng cao hơn, trong khi AI đảm nhận các nhiệm vụ lặp đi lặp lại và mang tính “bận rộn”.

Tuy nhiên, không phải ai cũng tin vào lập luận này, và nhiều người vẫn lo ngại công việc của mình sẽ bị tự động hóa. Theo các nhà đầu tư mạo hiểm trong lĩnh vực này, có vẻ như những nỗi lo đó sẽ chưa thể được xoa dịu trong năm 2026.

Ảnh minh họa cho thấy AI như một “thực thể” khổng lồ đứng phía sau, trong khi hàng loạt nhân sự làm việc trước màn hình bị đồng nhất và thu nhỏ, phản ánh nỗi lo ngày càng gia tăng rằng các tác nhân AI đang dần thay thế vai trò của con người trong nhiều công việc. Ảnh: Getty Images